Cywilnoprawna ochrona dziecka poczętego a stosowanie procedur medycznych

Prezentowana publikacja ukazuje całokształt sytuacji cywilnoprawnej związanej z procedurami medycznymi obejmującymi diagnostykę i terapię przedurodzeniową. Autorka omawia niezwykle złożone zagadnienie statusu i podmiotowości prawnej dziecka poczętego w kontekście podejmowania decyzji i wyrażania zgody na zastosowanie medycznych procedur przedurodzeniowych. Opracowanie przedstawia także sytuację matki i ojca dziecka wobec konieczności podjęcia diagnostyki i terapii ich nienarodzonego dziecka, jak również analizę konfl iktu wartości: zdrowie matki a zdrowie dziecka poczętego. Na szczególną uwagę zasługuje ponadto analiza statusu prawnego dziecka poczętego poza organizmem kobiety, znajdującego się w fazie preimplantacyjnej oraz uprawnienia rodziców w tych okolicznościach.


SPIS TREŚCI

Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego
1. Uwagi wstępne
2. Sytuacja dziecka poczętego w polskim prawie
3. Status prawny dziecka poczętego de lege lata
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Sytuacja dziecka poczętego w świetle Konstytucji RP
3.3. Zakres ochrony prawnokarnej udzielanej dziecku poczętemu
3.4. Sytuacja dziecka poczętego w prawie cywilnym
3.4.1. Uwagi wstępne
3.4.2. Problem zdolności prawnej dziecka poczętego
3.4.3. Podmiotowość dziecka poczętego w zakresie realizacji uprawnienia do ochrony życia i zdrowia w okresie prenatalnym
3.5. Postulaty de lege ferenda w zakresie zmian kodeksu cywilnego
3.6. Status cywilnoprawny ludzkiego embrionu przed implantacją
4. Wnioski

Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte
1. Uwagi wstępne
2. Władza rodzicielska jako podstawa uprawnień rodziców w stosunku do dziecka
2.1. Przesłanki powstania władzy rodzicielskiej
2.1.1. Koncepcja tradycyjna przyjmująca urodzenie się dziecka jako podstawę nabycia władzy rodzicielskiej
2.1.2. Koncepcja przyjmująca poczęcie się dziecka jako podstawę nabycia pewnych atrybutów władzy rodzicielskiej
2.2. Uprawnienia rodziców w stosunku do ich nienarodzonego dziecka
2.2.1. Charakter uprawnień składających się na władzę rodzicielską w stosunku do dziecka poczętego
2.2.2. Przedstawicielstwo ustawowe dziecka poczętego
2.3. Uzasadnienie konieczności zmian
3. Atrybuty władzy rodzicielskiej przysługujące rodzicom w stosunku do nienarodzonego dziecka
3.1. Wykonywanie władzy rodzicielskiej w stosunku do dziecka poczętego
3.1.1. Uwagi wstępne
3.1.2. Zasady rządzące wykonywaniem władzy rodzicielskiej w stosunku do dziecka poczętego
3.2. Zasady reprezentacji dziecka poczętego
3.3. Osobiste starania i troska rodziców o dziecko poczęte
4. Dopuszczalność zastosowania instytucji władzy rodzicielskiej w stosunku do dziecka poczętego w wyniku zastosowania procedur medycznych polegających na zapłodnieniu pozaustrojowym
5. Wnioski

Rozdział III. Procedury medyczne w fazie życia płodowego
1. Uwagi wstępne
2. Zakres opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu
2.1. Uwzględnienie interesu dziecka poczętego w ramach poradnictwa przedkoncepcyjnego
2.2. Zakres badań przedurodzeniowych
2.3. Charakter badań ciążowych wykonywanych w trakcie ciąży o prawidłowym przebiegu
2.4. Zakres ciążowych badań diagnostycznych
2.5. Założenia projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu opieki okołoporodowej
3. Interes dziecka poczętego poddawanego diagnostyce prenatalnej
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Badania prenatalne
3.2.1. Badania nieinwazyjne
3.2.2. Badania inwazyjne
4. Zasady postępowania w razie podejrzenia wady płodu lub noworodka
4.1. Uwagi wstępne
4.2. Wady płodu i noworodka
4.2.1. Zagadnienia terminologiczne
4.2.2. Wady genetyczne
4.2.3. Wady rozwojowe
4.3. Interes dziecka poczętego w sytuacji stwierdzenia jego upośledzenia oraz nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu
5. Dopuszczalność zastosowania terapii płodu
5.1. Uwagi wstępne
5.2. Leczenie farmakologiczne
5.3. Leczenie operacyjne
6. Postępowanie medyczne wobec płodu powstałego w wyniku zastosowania technik wspomaganego medycznie rozrodu
6.1. Uwagi wstępne
6.2. Powstanie zarodka
6.3. Rozwój zarodka, diagnostyka preimplantacyjna
6.4. Inżynieria genetyczna
6.5. Szczególne zagadnienia związane z diagnostyką i terapią prenatalną po zastosowaniu technik wspomaganej medycznie prokreacji – wzmianka
7. Wnioski

Rozdział IV. Kompetencja do podejmowania decyzji i wyrażania zgody w zakresie procedur medycznych w fazie życia płodowego
1. Uwagi wstępne
2. Zasady ogólne podejmowania decyzji i wyrażania zgody w ramach diagnostyki i terapii
2.1. Prawo pacjenta do samostanowienia
2.2. Uwagi ogólne obejmujące obowiązek informacyjny poprzedzający wyrażenie zgody na podjęcie działań medycznych
2.3. Uwagi ogólne obejmujące charakter zgody pacjenta na podjęcie działań przez lekarza
2.4. Forma zgody pacjenta na podjęcie działań przez lekarza
2.5. Zasady ogólne w zakresie informacji o wynikach badań
2.6. Uwagi ogólne na temat obowiązku zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem
3. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu
4. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody w ramach diagnostyki prenatalnej
4.1. Podejmowanie decyzji i wyrażanie zgody na przeprowadzenie badań nieinwazyjnych w ramach diagnostyki prenatalnej
4.2. Podejmowanie decyzji i wyrażanie zgodyna przeprowadzenie badań inwazyjnych w ramach diagnostyki prenatalnej
5. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody w ramach procedur medycznych obejmujących terapię prenatalną
5.1. Uwagi wstępne
5.2. Leczenie farmakologiczne
5.2.1. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody na poddanie płodu leczeniu farmakologicznemu
5.2.2. Podejmowanie działań medycznych bez zgody w ramach farmakologicznej terapii przedurodzeniowej
5.3. Leczenie chirurgiczne
5.3.1. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody na poddanie płodu leczeniu chirurgicznemu
5.3.2. Podejmowanie zabiegów w ramach prenatalnej terapii chirurgicznej bez zgody
5.3.3. Eksperymentalny charakter chirurgii prenatalnej
6. Zasady podejmowania decyzji i wyrażania zgody w stosunku do dziecka poczętego po zastosowaniu technik wspomaganej medycznie prokreacji
6.1. Medycznie wspomagana prokreacja – autonomia podmiotów-pacjentów
6.2. Krąg podmiotów objętych działaniami medycznymi
6.3. Zakres przedmiotowy i podmiotowy obowiązku informacyjnego
6.4. Wyrażanie zgody na zabiegi wspomaganej medycznie prokreacji
6.5. Postulaty de lege ferenda w zakresie uregulowania zasad poddania pacjentów wspomaganej medycznie prokreacji
7. Wnioski

Rozdział V. Interes dziecka poczętego a stan zdrowia matki
1. Uwagi wstępne
2. Problem konfliktu wartości: zdrowie matki a zdrowie i życie dziecka poczętego
3. Podejmowanie decyzji i wyrażanie zgody na zabiegi medyczne, których podmiotem jest kobieta ciężarna w związku z jej stanem zdrowia, w kontekście ochrony dziecka poczętego
3.1. Uwagi wstępne
3.2. Interes dziecka poczętego a realizacja obowiązku informacyjnego w ramach procedur medycznych, którym poddawana jest kobieta ciężarna
3.3. Interes dziecka poczętego a dopuszczalność stosowania instytucji przywileju terapeutycznego w stosunku do kobiety ciężarnej
3.4. Przesłanki podmiotowe wyrażenia zgody przez pacjentkę ciężarną
3.5. Forma zgody pacjentki ciężarnej
3.6. Interes dziecka poczętego a prawo odmowy zgody i sprzeciw pacjentki ciężarnej na podjęcie działań medycznych
3.7. Ochrona interesu dziecka poczętego wobec konieczności podjęcia czynności medycznych bez zgody pacjentki ciężarnej
4. Interes dziecka poczętego a podejmowanie decyzji i wyrażanie zgody w sytuacjach szczególnych w związku ze stanem zdrowia kobiety ciężarnej
4.1. Udział pacjentki ciężarnej w eksperymencie medycznym
4.1.1. Podejmowanie decyzji o udziale w eksperymencie medycznym kobiety ciężarnej
4.1.2. Wymóg formalny zgody na eksperyment medyczny przeprowadzany na pacjentce ciężarnej
4.2. Interes dziecka poczętego a dopuszczalność przerywania ciąży w sytuacji zagrożenia dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej
4.2.1. Interpretacja przesłanki zagrożenia dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej
4.2.2. Podejmowanie decyzji o przerwaniu ciąży w sytuacji zagrożenia dla życia lub zdrowia ciężarnej
4.2.3. Wymóg formalny zgody na przerwanie ciąży w sytuacji zagrożenia dla życia lub zdrowia ciężarnej
5. Sytuacja prawna ojca dziecka w związku z diagnostyką lub terapią kobiety ciężarnej
6. Wnioski