Oddajemy w ręce Czytelników podręcznik, w którym szczegółowo omówiono problemy związane z wszystkimi formami leczenia nerkozastępczego. Stanowi on zatem rodzaj swoistej syntezy wydawanych dotychczas osobno poradników dla pacjentów dotyczących dializoterapii i transplantacji nerek. Jest to publikacja przeznaczona dla szczególnych Czytelników.
Powinni po nią sięgnąć pacjenci leczeni, bądź jeszcze lepiej — przygotowywani do leczenia nerkozastępczego, a także ich rodziny. Korzystanie z tego poradnika nie ma na celu przybliżenia Czytelnikowi wszelkich arkanów nefrologii lub transplantologii. Został on pomyślany jako ważny element edukacji pacjentów, z którą mamy kilkuletnie dobre doświadczenia w ośrodku gdańskim i staramy się je rozpowszechniać w całym kraju. Podstawowym celem tej edukacji jest uświadomienie osobom z przewlekłą chorobą nerek, a szczególnie tym, które znajdują się w schyłkowej postaci tego schorzenia, że nie wszystko jest stracone. Jednocześnie chcemy przekonać pacjentów, że wspólnie możemy zdziałać znacznie więcej, aby w trakcie leczenia nerkozastępczego można było zapomnieć o potencjalnych niebezpieczeństwach choroby, a jednocześnie móc cieszyć się z dobrodziejstw, które wiążą się z terapią. Należy bowiem pamiętać, że leczenie nerkozastępcze stanowi rodzaj terapii, w której rola pacjenta jest niezwykle ważna. Najlepiej jest to widoczne w przypadku dializy otrzewnowej, którą pacjenci prowadzą w domu sami lub przy pomocy członków rodziny. Jednak również u osób poddawanych leczeniu powtarzanymi hemodializami ważny jest wkład własnej kontroli tak podstawowych wskaźników, jak masa ciała czy wartość ciśnienia tętniczego. U pacjentów po przeszczepieniu nerki bardzo istotnymi elementami terapii są samokontrola i szybkie zgłaszanie lekarzowi prowadzącemu kontrolę w poradni wszelkich objawów wskazujących na przykład na odrzucenie nerki bądź pojawienie się innego typu powikłań. Warto mieć jednocześnie świadomość faktu, że w niniejszym podręczniku przedstawiono 50-letnie doświadczenia środowiska nefrologicznego i transplantologicznego./…/ Przez te 50 lat leczenie nerkozastępcze we wszystkich rozwiniętych i cywilizowanych krajach stało się ogólnie dostępne. Od początku stulecia, także w naszym kraju, każdy pacjent ze schyłkową postacią przewlekłej choroby nerek może z tego rodzaju terapii korzystać. Należy zatem wspólnie dołożyć wysiłków, aby każdy, kto musi z powodu choroby być poddawany terapii nerkozastępczej, żył jak najdłużej oraz w jak najlepszym komforcie i miał zapewnioną jakość życia odpowiednią do oczekiwań.
Prof. dr hab. n. med. Bolesław Rutkowski

1. Historia leczenia nerkozastępczego
2. Podstawowe pojęcia i zwroty z zakresu nefrologii, dializoterapii i transplantologii
3. Rola nerek w organizmie człowieka
4. Przewlekła choroba nerek
5. Społeczno-epidemiologiczne problemy leczenia nerkozastępczego
6. Najczęstsze przyczyny i objawy chorób nerek
7. Nefroprotekcja - cele i możliwości
8. Rola pacjenta w wyborze metody leczenia nerkozastępczego
9. Hemodializa - najczęściej stosowana metoda oczyszczania pozaustrojowego
10. Samokontrola pacjenta - ważny element leczenia powtarzanymi hemodializami
11. Dializa otrzewnowa - dializa wewnątrzustrojowa w przyjaznych warunkach domowych
12. Współuczestnictwo pacjenta w dializie otrzewnowej
13. Podstawy przeszczepiania nerek
14. Rola pacjenta w utrzymaniu funkcjonowania przeszczepionej nerki
15. Odrębności leczenia nerkozastępczego u dzieci - zasady współpracy z rodzicami
16. Ogólne zasady stosowania leków u pacjentów z chorobami nerek
17. Zasady żywienia na różnych etapach przewlekłej choroby nerek
18. Aktywność fizyczna - kluczowa forma rehabilitacji pacjentów leczonych nerkozastępczo
19. Potrzeby i możliwości wsparcia psychologicznego pacjentów
leczonych nerkozastępczo
20. Muzykoterapia w łagodzeniu dolegliwości u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek
21. Program edukacji pacjentów z przewlekłą chorobą nerek
22. Podstawowe cele i zadania organizacji pacjentów dializowanych i po przeszczepieniu nerek