Zaburzenia psychiczne i rozwojowe dzieci a szkolna rzeczywistość

Ze wstępu:

" W części I publikacji Czytelnik będzie miał okazję zapoznać się bliżej z wybranymi zaburzeniami psychicznymi oraz rozwojowymi dzieci i młodzieży. Biorąc pod uwagę ograniczone możlwości publikacji, wybrano jedynie te z nich, z którymi najczęściej będą Państwo spotykać się w swojej praktyce zawodowej. Są to: ADHD, zaburzenia zachowania, lękowe, nastroju, obsesyjno-kompulsyjne, odżywiania, więzi, PTSD, wykorzystanie seksualne, myśli i tendencje samobójcze, mutyzm, choroba tikowa, FAS, zaburzenia rozwoju językowego, zaburzenia sensoryczne. Autorzy poszczególnych rozdziałów starali się przedstawić Państwu charakterystykę określonych typów zaburzeń, ich najczęstsze objawy, sposoby funkcjonowania ucznia oraz zachowania mogące świadczyć o możliwości występowania określonego problemu. W tej części główny nacisk położono na konkretne wskazówki do pracy z dzieckiem dotkniętym danym rodzajem zaburzenia. Każdy z prezentowanych rozdziałów zawiera konkretne przykłady kliniczne, które obrazują i przybliżają poszczególne rodzaje trudności.

W części II książki Czylelnik zapozna się ze szkolnymi i pozaszkolnymi działaniami wspierającymi rozwój dziecka, jak również leczącymi zaburzenia. Wiele problemów i trudności wychowawczych przejawianych na terenie szkoły może nasilać się lub zanikać w zależności od przyjętego modelu pracy. Założono, że dopiero w przypadku, kiedy podejmowane przez nauczycieli oddziaływania okażą się nieskuteczne, uczniowie powinni być kierowani na bardziej złożone i specjalistyczne interwencje, najczęściej realizowane poza szkołą.

Działania zarezerwowane dla wykwalifikowanych specjalistów to przede wszystkim farmakoterapia, psychoterapia, socjoterapia oraz trening zastępowania agresji. Starano się przedstawić Państwu najważniejsze informacje dotyczące tych form pomocy. Mogą być one przydatne w czasie rozmów z rodzicami oraz przy podejmowaniu decyzji dotyczącej poszukiwania wsparcia poza placówką.

Ponadto zwrócono uwagę na budowanie uporządkowanego i przyjaznego środowiska w klasie, którego celem jest niedopuszczenie do powstawania zachowań problemowych. Przybliżono techniki uczenia się, które sprzyjają poprawie koncentracji uwagi i mogą być z powodzeniem wykorzystywane w trakcie lekcji. Zaprezentowano także często występujące zjawisko, jakim jest odmowa chodzenia do szkoły. Omówiono również sposoby leczenia i terapii, współprace pracowników szkoły z terapeutami oraz wskazania do nauczania specjalnego, także indywidualnego.

W dodatku znajdą Państwo podstawowe informacje dotyczące farmakoterapii stosowanej u dzieci i młodzieży oraz ogólne wskazówki do wprowadzania poszczególnych oddziaływań w przypadku pojawienia się określonych trudności. "

Marta Jerzak

Nauczyciel, psycholog czy pedagog szkolny nie muszą być terapeutami czy specjalistami w zakresie zdrowia psychicznego. Dobrze jednak, aby pracownicy szkoły potrafili rozpoznać podstawowe zaburzenia psychiczne oraz uwzględnić ich obecność w swoim postępowaniu wobec ucznia. Znajomość objawów oraz obrazu klinicznego najczęściej występujących zaburzeń, a także umiejętności ich różnicowania ułatwia pracę z uczniem.

Zespół psychologów, pedagogów i psychiatrów specjalizujących się w diagnozie i terapii zaburzeń wieku dziecięcego przygotował kompendium wiedzy dotyczące postępowania w środowisku szkolnym z dziećmi doświadczającymi zaburzeń:

• depresyjnych (a także myśli i tendencji samobójczych)
• więzi
• zachowania
• lękowych
• obsesyjno-kompulsyjnych
• odżywiania
• i wielu innych.

Książka zawiera także propozycje działań wspierających dzieci z zaburzeniami psychicznymi i rozwojowymi, możliwych do przeprowadzenia w środowisku szkolnym, m.in. budowanie ustrukturyzowanego i przyjaznego środowiska szkolnego, zastosowanie technik uczenia sprzyjających koncentracji, psycho- i socjoterapię oraz trening umiejętności społecznych.

Marta Jerzak – psycholog, psychoterapeuta, trener programu przeciwdziałania agresji, pedagog terapeuta. Zajmuje się psychoterapią dzieci, młodzieży i osób dorosłych oraz diagnozą i terapią zaburzeń rozwojowych u dzieci i młodzieży – ADHD, problemów z zachowaniem, specyficznych trudności szkolnych, doradztwem zawodowym itp. Prowadzi Warsztaty dla Dobrych Rodziców pomagające radzić sobie na co dzień z trudnymi zachowaniami dzieci. Od lat pracuje jako psycholog w szkole. Jest współautorką podręcznika na temat zaburzeń zachowania i sposobów postępowania z trudnymi zachowaniami dzieci na terenie szkoły.