Transdiagnostyczna terapia poznawczo-behawioralna zaburzeń emocjonalnych. Podręcznik terapeuty

TRANSDIAGNOSTYCZNA TERAPIA POZNAWCZO-BEHAWIORALNA ZABURZEŃ EMOCJONALNYCH

Ujednolicony protokół leczenia Podręcznik terapeuty

Autor: Clair Cassiello-Robbins, David H. Barlow, Hannah T. Boettcher, Heather Murray Latin, Jacqueline R. Bullis, Kate H. Bentley, Kristen K. Ellard, Shannon Sauer-Zavala, Todd J. Farchione,

Program terapeutyczny dotyczy takich zaburzeń emocjonalnych (lękowych i nastroju), jak:
– zaburzenie paniczne z objawami lub bez objawów agorafobii;
– fobia społeczna;
– zaburzenie lękowe uogólnione;
– zaburzenie stresowe pourazowe;
– zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne;
– depresja.

Opracowano go także z myślą o blisko powiązanych problemach, takich jak:
– hipochondria;
– doświadczanie dysocjacji (poczucie nierealności);
– nadużywanie alkoholu lub środków odurzających wynikające z przeżywania silnego afektu negatywnego, na przykład lęku lub depresji.

Program terapeutyczny pomaga kształtować następujące umiejętności:
– uważną świadomość emocji, czyli obdarzanie uwagą własnych przeżyć emocjonalnych, powstrzymanie się od oceniania i koncentrację na teraźniejszości;
– podważanie automatycznych myśli związanych z zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi oraz elastyczność poznawczą;
– rozpoznawanie i modyfikację problemowych tendencji do działania pod wpływem emocji, czyli zachowań emocjonalnych;
– zwiększanie świadomości doznań fizycznych i tolerancji dla nich poprzez ekspozycję interoceptywną.

Uzupełnieniem podręcznika terapeuty jest poradnik, który zawiera przegląd umiejętności, jakich nabywa się w trakcie terapii, oraz testy, zadania domowe i formularze.

„Przecież ja od dawna właśnie tak prowadzę terapię!” – powie wielu psychoterapeutów poznawczo-behawioralnych po przeczytaniu tego podręcznika. Po latach badań skuteczności protokołów terapeutycznych specyficznych dla zaburzeń i kształcenia w dziedzinie psychoterapii zapożyczone od filozofów pytanie o techniki konieczne i wystarczające do efektywności terapii pozostaje aktualne. Autorzy wyekstrahowali wspólne dla wielu zaburzeń (transdiagnostyczne) procesy podtrzymujące zaburzenie i metody interwencji wspólne dla różnych protokołów terapeutycznych. Przyszłość zapewne przyniesie kolejne badania nad protokołem opisanym w tej książce, tymczasem jest to lektura obowiązkowa dla psychoterapeutów i osób kształcących się w dziedzinie psychoterapii.

dr n. med. Agnieszka Popiel
SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Szkoła Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej

Tworząc protokoły pracy terapeutycznej, badacze i praktycy coraz częściej zwracają uwagę, że wielu pacjentów ma więcej niż jedną diagnozę zaburzenia psychicznego, a rosnąca liczba diagnoz i dostępnych dla nich protokołów sprawia, że terapeutom coraz trudniej jest śledzić na bieżąco dokonania nauki i prowadzić najbardziej efektywną terapię. Transdiagnostyczny model terapii umożliwia opracowanie konceptualizacji problemu pacjenta poprzez znalezienie części wspólnych zaburzeń, dzięki czemu nie trzeba leczyć każdego zaburzenia oddzielnie, co umożliwia pacjentowi szybsze uzyskanie całościowej pomocy i zwiększa szanse na trwałą poprawę. Niniejsza książka to publikacja, którą powinien znać każdy skuteczny terapeuta.

Agnieszka Wroczyńska
psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, superwizorka PTTP