Hashimoto - co to jest, objawy, diagnostyka

Choroba Hashimoto jest przewlekłym stanem, który może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Regularna kontrola funkcji tarczycy oraz ścisła współpraca z lekarzem specjalistą pozwolą efektywnie zarządzać chorobą. Czym dokładnie jest hashimoto? 

Hashimoto - definicja

Chociaż Hashimoto jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy, to nie każdy przypadek tego schodzenia wynika z choroby Hashimoto. Niedoczynność tarczycy może wynikać również z innych przyczyn, na przykład leczenia radiojodem, operacyjnego usunięcia tarczycy czy innych stanów zapalnych. 

Hashimoto (przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy) to zaburzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy atakuje gruczoł tarczycy.

Definicja Hashimoto

Atak ten prowadzi do stopniowego niszczenia tarczycy, co skutkuje zmniejszeniem produkcji hormonów tarczycowych, które są niezbędne do regulacji wielu funkcji metabolicznych w organizmie. Ich niedobór prowadzi do niedoczynności tarczycy, charakteryzującej się spowolnieniem funkcji organizmu. 

Przyczyny Hashimoto

W przypadku Hashimoto układ odpornościowy produkuje przeciwciała, które celują w komponenty tarczycy, głównie peroksydazę tarczycową (anty-TPO) oraz tyreoglobulinę (anty-Tg). Peroksydaza tarczycowa jest enzymem uczestniczącym w produkcji hormonów tarczycowych, natomiast tyreoglobulina jest białkiem, z którego syntetyzowane są hormony tarczycowe.

Reakcja autoimmunologiczna prowadzi do nacieku limfocytów T i B do tkanki tarczycowej, co powoduje stan zapalny i stopniowe niszczenie pęcherzyków tarczycowych, czyli struktur produkujących hormony. Zniszczenie tych komórek prowadzi do obniżenia zdolności tarczycy do produkcji hormonów.

Choroba Hashimoto wykazuje znaczące różnice w częstości występowania między płciami, będąc znacznie częstszą u kobiet. Chociaż dokładne przyczyny tego zjawiska nie są do końca poznane, sugeruje się, że mogą w tym odgrywać rolę czynniki hormonalne, takie jak wpływ estrogenów na funkcjonowanie układu odpornościowego, co może sprzyjać rozwojowi odpowiedzi autoimmunologicznej.

Objawy choroby Hashimoto 

Choroba Hashimoto manifestuje się wieloma objawami w różnych układach organizmu. Objawy te rozwijają się powoli i mogą na początku być subtelne, ale stopniowo stają się bardziej uciążliwe.

Ogólne objawy Hashimoto 

Wśród objawów ogólnych najczęściej obserwuje się wzrost masy ciała, który nie jest związany z nadmiernym spożyciem pokarmów. Pacjenci doświadczają także ogólnego osłabienia, wzmożonej męczliwości, senności i spowolnienia zarówno ruchowego, jak i umysłowego. Często skarżą się również na zwiększoną wrażliwość na zimno.

Zmiany skórne 

Zmiany skórne to kolejny istotny aspekt niedoczynności tarczycy przy Hashimoto. Skóra staje się sucha, zimna i mniej elastyczna, a potliwość jest znacznie zmniejszona. Często występuje również obrzęk powiek i rąk, a włosy pacjentów stają się suche, łamliwe i mogą nadmiernie wypadać.

Osłabiony układ pokarmowy 

W układzie pokarmowym dominującym objawem są zaparcia, które mogą być trudne do kontrolowania nawet przy zastosowaniu standardowych metod leczenia. Z kolei w układzie sercowo-naczyniowym obserwuje się zwolnienie akcji serca i osłabienie tętna, co może być szczególnie zauważalne podczas prób fizycznego wysiłku.

Zaburzenia oddechowe 

Obejmują ochrypły głos i spłycenie oddechów, co również może wpływać na zdolność do wykonywania aktywności fizycznych. W układzie nerwowym występują neuropatie, objawiające się mrowieniem, drętwieniem lub innymi nieprzyjemnymi wrażeniami, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Układ moczowy u osób z chorobą hashimoto 

Choroba Hashimoto wpływa na układ moczowy przez zaburzenia w wydalaniu wody, co prowadzi do obrzęków. W układzie kostno-mięśniowym obserwuje się spadek siły mięśniowej oraz bóle mięśni i stawów. Wpływa to na ogólną kondycję fizyczną pacjentów, ograniczając ich aktywność życiową.

Diagnostyka choroby hashimoto 

Diagnostyka choroby Hashimoto opiera się na kompleksowej ocenie zarówno klinicznej, jak i laboratoryjnej. Proces ten umożliwia identyfikację przewlekłego limfocytowego zapalenia tarczycy oraz ustalenie stopnia dysfunkcji tego gruczołu i zwykle obejmuje:

• Badanie poziomu TSH (hormonu tyreotropowego) – jest to pierwotne badanie w diagnostyce zaburzeń tarczycy. TSH jest hormonem wydzielanym przez przysadkę mózgową, który reguluje produkcję hormonów tarczycy. Podwyższony poziom TSH może sugerować niedoczynność tarczycy, gdyż wskazuje na to, że przysadka mózgowa stara się stymulować tarczycę do zwiększonej produkcji hormonów.
• Oznaczenie poziomu tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) – są to główne hormony produkowane przez tarczycę. Ich obniżone stężenie we krwi może wskazywać na zaburzenie funkcji produkcyjnych tarczycy, które jest charakterystyczne dla niedoczynności tarczycy. Pomiar tych hormonów jest kluczowy dla oceny stanu metabolicznego pacjenta.
• USG tarczycy – ultrasonografia jest użyteczna w ocenie morfologii tarczycy. W chorobie Hashimoto tarczyca często jest powiększona lub ma nieregularną strukturę. USG może również ujawnić obecność guzków lub innych zmian strukturalnych, które mogą współistnieć z procesem zapalnym.
• Oznaczenie stężenia przeciwciał anty-TPO (przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej) – przeciwciała te są markerem procesu autoimmunologicznego skierowanego przeciwko tarczycy. Ich obecność we krwi, szczególnie w wysokim stężeniu, jest silnym wskaźnikiem choroby Hashimoto. Czasami przeciwciała te są obecne na długo przed wystąpieniem klinicznych objawów niedoczynności tarczycy.

Leczenie choroby Hashimoto

Leczenie choroby Hashimoto opiera się głównie na terapii substytucyjnej, czyli wsparciu produkcji hormonów tarczycy poprzez uzupełnienie niedoborów, które są wynikiem uszkodzenia gruczołu przez proces autoimmunologiczny. Ponieważ nie istnieje metoda, która zatrzymałaby lub cofnęła proces autoimmunologiczny w tarczycy, podejście terapeutyczne koncentruje się na kontrolowaniu objawów i zapobieganiu długotrwałym komplikacjom związanym z niedoczynnością tarczycy.

Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy – leczenie farmakologiczne 

Głównym środkiem stosowanym w leczeniu Hashimoto jest lewotyroksyna, syntetyczna forma hormonu tarczycowego T4. Lek ten jest stosowany w celu zastąpienia brakujących hormonów tarczycy, a jego dawkowanie jest ściśle dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dawki lewotyroksyny są ustalane na podstawie wyników badań poziomu TSH oraz stężenia wolnej tyroksyny (FT4) w surowicy krwi. Leczenie zazwyczaj trwa do końca życia pacjenta, a regularne kontrole poziomów hormonów są niezbędne do odpowiedniego dostosowania dawki.

Regularne badania poziomu TSH oraz wolnej tyroksyny są kluczowe w monitorowaniu efektywności terapii. Cel terapii to utrzymanie tych wartości w normie, co wskazuje na odpowiednie wyrównanie hormonalne. Nie jest konieczne dążenie do normalizacji poziomu przeciwciał anty-TPO, ponieważ ich wysokie stężenie może utrzymywać się nawet po osiągnięciu kontroli hormonalnej.

Niefarmakologiczne podejście w leczeniu niedoczynności tarczycy 

Bardzo ważna jest zmiana stylu życia.Nie ma specyficznej diety dla osób z Hashimoto, jednak niektórzy pacjenci zauważają poprawę po wprowadzeniu zdrowych zmian w diecie, takich jak unikanie przetworzonych pokarmów, ograniczenie spożycia glutenu i soi, które mogą wpływać na funkcję tarczycy u niektórych osób.

Ponadto, regularna aktywność fizyczna może wspomagać ogólny stan zdrowia oraz zarządzanie wagą, co jest istotne w przypadku osób z niedoczynnością tarczycy. Równie ważna jest edukacja pacjenta. Wiedza na temat choroby i świadome zarządzanie nią, w tym rozumienie potrzeby regularnych wizyt u lekarza i badań kontrolnych, jest niezbędna dla efektywnej terapii.